Cung cầu ngoại tệ căng thẳng, ngân hàng tìm cách lách để bán với giá vượt trần cho phép. Doanh nghiệp không còn lựa chọn, chấp nhận giá cao nhưng nhiều khi muốn mua cũng không được.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu cùng các vụ chức năng tham gia trả lời thắc mắc của doanh nghiệp tại hội nghị ngày 16/5. Ảnh: PV

Sáng nay, Ngân hàng Nhà nước cùng Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức buổi đối thoại nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quan hệ giữa doanh nghiệp và ngân hàng thương mại. Gần 300 doanh nghiệp đăng ký tham dự, chưa kể 200 ý kiến thắc mắc đã gửi trước tới Ngân hàng Nhà nước, cho thấy mức độ quan tâm của cộng đồng doanh nhân tới vấn đề vốn vay sản xuất kinh doanh hiện nay.

Nội dung chính mà ban tổ chức muốn hướng tới chủ yếu là những vướng mắc trong quá trình vay vốn hỗ trợ 4% lãi suất theo chương trình kích cầu của Chính phủ. Phần giải đáp thắc mắc bằng văn bản mà Ngân hàng Nhà nước trình bày cũng chủ yếu tập trung vào vấn đề này. Tuy nhiên, trao đổi trực tiếp tại hội trường và trả lời báo chí, nhiều doanh nghiệp tỏ ra bức xúc về chuyện khó mua đôla trong ngân hàng và nếu mua được phải chấp nhận giá cao.

Chủ tịch Aprocimex Đoàn Trọng Lý: "Một mình ngân hàng thương mại không giải quyết nổi". Ảnh: PV

Trao đổi với báo chí, ông Đoàn Trọng Lý Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần chăn nuôi chế biến xuất nhập khẩu (Aprocimex) cho biết biến động tỷ giá đôla vừa qua gây khó khăn cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp rất khó mua từ ngân hàng để thanh toán nhập khẩu hàng hóa phục vụ sản xuất, hầu hết phải mua bên ngoài với giá cao. Gần đây, vì yêu cầu an toàn, nhiều ngân hàng tái áp dụng quy định ký quỹ, buộc doanh nghiệp phải có vốn đối ứng 10-20% mới cho vay ngoại tệ.

"Xoay mãi mới có ngoại tệ đủ để ký quỹ. Nhưng đáng lẽ đã nộp rồi, ngân hàng nên xử lý sớm trong một hai ngày, để doanh nghiệp có ngoại tệ nhập hàng. Nhưng thường là chậm, có khi tới cả tuần. Mất thời gian là tốn lãi suất, mất cơ hội làm ăn", ông Lý nói.

Cũng theo ông Lý, Ngân hàng Nhà nước nên can thiệp giúp ngân hàng thương mại có đủ nguồn ngoại tệ cung ứng cho doanh nghiệp. "Ngân hàng Nhà nước tuyên bố không thiếu ngoại tệ, trong khi thực tế là doanh nghiệp rất khó mua. Vậy cơ quan quản lý nhà nước nên tham gia xử lý vướng mắc này, tôi e một mình ngân hàng thương mại cũng không thể giải quyết", ông Lý nói thêm.

"Chúng tôi thiệt hơn 300 triệu đồng vì chênh lệch tỷ giá. Nửa tháng nay tôi phải tạm dừng sản xuất để nghe ngóng tình hình. Hơn 70 công nhân phải nghỉ việc", ông Tấn than thở.

Trường hợp nào may mắn được ngân hàng bán đôla thường phải chấp nhận giá cao hơn niêm yết. Đại diện một công ty sản xuất ở quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) cho biết, hiện tượng này thường xảy ra khi vay vốn ở các ngân hàng cổ phần. Ngân hàng yêu cầu làm 2 hợp đồng, một hợp đồng ghi giá bán đúng bằng niêm yết, nhưng hợp đồng kia có cộng thêm chi phí khác nhằm làm đội giá cao hơn.

Vụ trưởng Vụ Quản lý Ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước) Nguyễn Quang Huy thừa nhận có chuyện ngân hàng bán đôla vượt trần quy định, nhưng cách lách này rất tinh vi và khó phát hiện. "Doanh nghiệp gặp trường hợp như vậy, đề nghị thông tin cho Ngân hàng Nhà nước để kịp thời xử lý", ông Huy nói.

Trả lời vướng mắc của Công ty Thông Tấn về việc hoán đổi nợ đôla sang ngoại tệ, ông Huy cho rằng bằng nghiệp vụ của mình, ngân hàng có thể linh động xử lý để doanh nghiệp đỡ thiệt thòi. Có mặt để điều hành hội thảo sáng nay, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu yêu cầu Vụ trưởng Huy nán lại sau buổi họp để trực tiếp trao đổi với Thông Tấn và ngân hàng.

Trao đổi với VnExpress.net, đại diện một ngân hàng thương mại cho rằng bản thân họ cũng không muốn chuyện lén lút lách quy định để bán đôla giá cao. Thực tế, do tâm lý lo ngại VND còn mất giá, nên nhiều doanh nghiệp vẫn găm giữ đôla, không bán cho ngân hàng. Đôla Mỹ cũng đang có một số điều kiện thuận lợi để có giá so với tiền đồng. "Về tổng thể, dự trữ ngoại tệ của cả nước không thiếu, nhưng ngân hàng không mua được để bán. Nếu cung cầu ổn định, doanh nghiệp không phải khổ sở khi mua đôla thanh toán, ngân hàng cũng không phải chật vật lách quy định như hiện nay", vị đại diện này nói. Theo ông, Ngân hàng Nhà nước nên mạnh tay can thiệp hơn nữa, kịp thời bán đôla khi thị trường thiếu hụt nguồn cung và mua vào khi cung tăng mạnh.

Sau hơn 3 tháng triển khai các gói kích cầu của Chính phủ, đến 13/5, các tổ chức tín dụng đã cho vay gần 290.000 tỷ đồng vốn vay hỗ trợ 4% lãi suất trung và dài hạn. Trong số này, doanh nghiệp Nhà nước vay khoảng 23%, ngoài nhà nước vay hơn 58%. Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, cơ chế hỗ trợ lãi suất của Chính phủ rất kịp thời và giúp tháo gỡ khó khăn cho nhiều doanh nghiệp. Tại TP HCM, ưu đãi lãi suất đã giúp doanh nghiệp giảm 36% chi phí vốn vay qua đó giảm giá thành sản phẩm khoảng 2-4,65%. Nhiều tỉnh thành khác cũng cho kết quả tương tự.

Số liệu của VCCI cũng cho thấy chuyển biến tích cực. 5 tháng trước, khoảng 20% doanh nghiệp tham gia khảo sát của VCCI có nguy cơ phá sản, 60% khó khăn và 20% cho biết có thể trụ được. Nhưng số liệu mới nhất của VCCI cho thấy, 91% doanh nghiệp tham gia khảo sát tuyên bố có thể duy trì hoạt động, trong số đó 50% đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp cho rằng tốc độ giải ngân vẫn còn chậm, phần vì thị trường tiêu thụ khó khăn, doanh nghiệp không dám mạnh tay vay vốn, phần vì thủ tục của ngân hàng còn rườm rà. Nhiều đơn vị kỳ vọng buổi đối thoại hôm nay sẽ giải quyết được bức xúc, nên nhiệt tình tham gia. Song thời gian để doanh nghiệp đối thoại quá ngắn so với thời lượng chung của chương trình. Khách mời đã nhận đủ văn bản trả lời kiến nghị, cũng như báo cáo kết quả triển khai các gói kích cầu, nhưng vẫn phải mất gần 2 tiếng nghe các diễn giả đọc lại. Trong hơn một tiếng hỏi đáp, nhiều doanh nghiệp tiếc nuối vì không có cơ hội trình bày thắc mắc của mình, đành tranh thủ diễn đàn báo chí.